Ο τόπος είναι οι άνθρωποι του
Η ξερολιθιά είναι κομμάτι της ιστορίας των νησιών μας. Μία παραδοσιακή τεχνική που δημιουργήθηκε κάποτε από την ανάγκη των ανθρώπων για επιβίωση. Οι συνθήκες διαβίωσης τα παλαιότερα χρόνια σε έναν τόπο μικρό, γεμάτο πέτρα και αλμύρα, ήταν δύσκολες. Οι άνθρωποι πάλευαν για την καθημερινή τους επιβίωση. Και προσπαθούσαν μόνοι τους, χωρίς εργαλεία, μόνο με το μυαλό και τη λογική, να κάνουν ευκολότερη τη δύσκολη καθημερινότητα.
Η Φολέγανδρος, που σήμερα αποτελεί ένα από τα πιο όμορφα καλοδιατηρημένα νησιά μας ακολούθησε κι αυτή τον ίδιο δύσκολο δρόμο της επιβίωσης. Ένα νησί γεμάτο πέτρα. Η πέτρα αποτελεί μέχρι σήμερα το πιο πολύτιμο φυσικό υλικό της. Αυτό το πολύτιμο υλικό ανέδειξε το Δημοτικό Σχολείο της Φολεγάνδρου. Οι μικροί μαθητές είδαν από κοντά τη διαδικασία. Μίλησαν με μάστορες της πέτρας και έμαθαν τα μικρά μυστικά της. Και όπως γίνεται πάντα, πίσω από την πέτρα κρύβονται άνθρωποι που αγάπησαν το υλικό και την τεχνοτροπία που έγινε παράδοση.
Η Νικολέττα μίλησε με τον κ. Γιώργο Γαβαλά. Τεχνίτη της ξερολιθιάς. Ο κ. Γιώργος, ασχολείται με την πέτρα 35 χρόνια. Ξεκίνησε από μικρός κι έμαθε τη δουλειά από τους παλαιότερους μάστορες. «Τότε υπήρχαν τουλάχιστον 10. Σήμερα, κανένας» λέει.
Οι καιροί άλλαξαν. Η ξερολιθιά και η χρήση της πέτρας μετατράπηκε από ανάγκη σε «διακόσμηση». Τότε όμως έπρεπε να φτιάξεις το κτηματάκι σου για να καλλιεργήσεις. Οι πέτρες συγκρατούσαν το χώμα, χώριζαν τα χωράφια, συγκρατούσαν το νερό της βροχής. Κάποτε όλες αυτές οι πλαγιές ήταν καλλιεργήσιμα κτηματάκια. Οι οικογένειες καλλιεργούσαν τη μικρή άγονη γη τους και με πολύ προσωπική εργασία τη μετέτρεπαν σε γόνιμη. Ήταν θέμα επιβίωσης. Σήμερα, τα περισσότερα κτηματάκια μένουν ακαλλιέργητα. Οι συνθήκες άλλαξαν. Κι όπως λέει ο κ. Γαβαλάς στη Νικολέττα, οι παλαιοί δεν είχαν εργαλεία τότε. Δούλευαν με τα χέρια τους. «Αν είχανε τότε εργαλεία φαντάζεστε τι θα έφτιαχναν αυτοί οι μάστορες;» της περιγράφει με συγκίνηση.
Τα μικρά Σχολεία στη μικρή μας χώρα μπορούν να γίνουν πρότυπα για όλους μας. Έχουν αυτή τη δυνατότητα. Φέτος, γνωρίσαμε και αγαπήσαμε το σχολείο της Φολεγάνδρου και τους ανθρώπους του. Και νιώσαμε πως σε αυτό το μικρό νησί υπάρχουν άνθρωποι που και μπορούν και θέλουν να αναδείξουν τον τόπο τους μέσα από ένα σχολείο. Τα παιδιά άλλωστε είναι οι άνθρωποι που πρέπει να τους εμπνεύσουμε προκειμένου να συνεχίσουν να μας εμπνέουν.
φωτο Αλέξης Σιδέρης
Ο κ. Γαβαλάς αποτελεί παράδειγμα. Προτρέπει τους νέους μας να αγαπήσουν την πέτρα όπως την αγάπησε και ο ίδιος. Καλεί τους νέους να τους διδάξει την τέχνη του. Τα μυστικά της πέτρας.
Κα στο ερώτημα ποιο είναι τελικά το μυστικό της ξερολιθιάς, η απάντηση του κ. Γαβαλά είναι: «τα γερά θεμέλια. Η σωστή βάση. Με μεγάλες γερές πέτρες. Η βάση είναι η αρχή και το τέλος».
Ευχαριστούμε τον Ανάργυρο Δεκαβάλλα για το βίντεο/μοντάζ, καθώς και για το ότι αποτυπώνει πάντα με ευαισθησία και συνέπεια τη δημιουργικότητα του σχολείου μας. Το Δημοτικό Σχολείο Φολεγάνδρου, με την πολύτιμη συνεργασία του Πολιτιστικού Συλλόγου Φολεγάνδρου https://www.facebook.com/posyfol , παρουσιάζει ένα μικρό βίντεο-ντοκιμαντέρ αφιερωμένο στην τέχνη της ξερολιθιάς. Μέσα από συναντήσεις με ντόπιους τεχνίτες και βιωματική συμμετοχή στις δράσεις της Ημέρας Ξερολιθιάς στο Αιγαίο, μαθητές και εκπαιδευτικοί ανακαλύπτουν μια ζωντανή παράδοση, πολύτιμο κομμάτι της πολιτιστικής κληρονομιάς της Φολεγάνδρου και της UNESCO.
Η βάση τελικά αποτελεί την αρχή και το τέλος για όλα. Από κάτι απλό έως κάτι σπουδαίο. Η βάση είναι και τα παιδιά μας. Και είναι όμορφο συναίσθημα να βλέπουμε πόσα όμορφα πράγματα χτίζονται σε αυτά τα μικρά σχολεία. Τους ευχαριστούμε πολύ. Γιατί για εμάς αποτελούν παράδειγμα. Συγχαρητήρια στην τοπική κοινότητα. Στους μικρούς μαθητές. Τους σημαντικούς γονείς. Τον σύλλογο γονέων και Κηδεμόνων Φολεγάνδρου για τη συλλογικότητα. Τη συνεργασία που μεταδίδουν στα παιδιά τους. Αλλά και το σπουδαίο έργο που παίζουν οι εκπαιδευτικοί. Αποδεικνύουν καθημερινά πως μπορούν και θέλουν να αλλάξουν τον τρόπο που βλέπουμε το σχολείο.
- Δείτε και μάθετε περισσότερα για το σχολείο : https://dhmotikosxoleiofolegandrou.blogspot.com/2026/05/blog-post_19.html
https://www.facebook.com/syllogosgoneonfolegandrou
#Ξερολιθιά #Φολέγανδρος #ΠολιτιστικήΚληρονομιά #DryStoneWalls #unesco #cyclades #innovativelearning #folegandros