«Η σιωπή στις αυλές του σχολείου»

Τότε, είχαμε κλείσει τη συνομιλία μας με ένα ερώτημα: Πώς θα είναι η Ηρακλειά σε μερικά χρόνια; Η απάντηση του Φάνη ήταν: «Θα είμαστε περισσότεροι. Ένα καλό που έκανε η οικονομική κρίση αλλά και η πρόσφατη κρίση του κορωνοϊού είναι ότι θα ωθήσει αρκετούς νέους να καταλάβουν πιο γρήγορα αυτό που άλλοι άργησαν: ποια είναι τα σημαντικά στη ζωή. Φύγετε από τις πόλεις και γυρίστε στα χωριά σας».

Πέντε χρόνια μετά επιστρέφουμε ξανά στην Ηρακλειά για να αποδείξουμε ότι οι άνθρωποι θέλουν να αλλάξουν τον κόσμο γύρω από αυτούς αλλά πάντα συναντούν εμπόδια…

Δυστυχώς, πέντε χρόνια μετά, η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Ο πληθυσμός της Ηρακλειάς μειώθηκε. Σήμερα οι μόνιμοι κάτοικοι είναι λιγότεροι από 80. Και η οικογένεια του Φάνη πήρε τη δύσκολη απόφαση να μετακομίσει τον χειμώνα στη Νάξο.

Ήταν μια απόφαση βαριά. Και ήρθε ύστερα από την επιμονή του γιου τους. Όταν έφυγε για την Αθήνα ο μοναδικός του φίλος, ο μικρός λύγισε. Δεν ήθελε να μείνει μόνος. Ο λόγος απλός και σκληρός. Στο νησί δεν υπήρχαν πια παιδιά.

Το πάλεψαν. Όμως στο τέλος νίκησε ο πιο δυνατός. Η ανάγκη του παιδιού για παρέα, παιχνίδι και επικοινωνία.

Η Ηρακλειά, είναι ένας τόπος μικρός. Όμορφος, χωρίς περιττά στολίδια. Ένας τόπος που παράγει τη φημισμένη φάβα του και που, ιδανικά, προσφέρει στα παιδιά τις καλύτερες προϋποθέσεις για να μεγαλώσουν ελεύθερα και ξέγνοιαστα, χωρίς φόβους.

Τότε ο Φάνης μας είχε μιλήσει με συγκίνηση για τα δικά του παιδικά χρόνια στο νησί. Το ψάρεμα, τις βόλτες στα βουνά, τα συχνά ταξίδια στη Σχοινούσα. «Φεύγαμε από το σπίτι πολλές φορές από τις 5:30 το πρωί. Πηδούσαμε από το παράθυρο κρυφά για να μη μας πάρουν είδηση οι γονείς μας και πηγαίναμε για ψάρεμα με τον αδελφό μου. Το καλοκαίρι, που δεν είχαμε σχολείο, γυρίζαμε σπίτι βράδυ. Όλοι ήμασταν σαν μια μεγάλη οικογένεια. Ανέμελα χρόνια. Αυτόν τον τρόπο ζωής διάλεξα και για τη δική μου οικογένεια. Έτσι θέλω να μεγαλώσω και τα παιδιά μου».

Δεν τα κατάφερε. Φέτος λύγισε κι εκείνος χάρη των παιδιών. Όταν ο Φάνης ήταν μικρός, η Ηρακλειά είχε 11 παιδιά.  Σήμερα το σχολείο έχει μόνο τρεις μαθητές.

Φέτος, το Δημοτικό Σχολείο Ηρακλειάς έχει μία μαθήτρια στη Β’ Δημοτικού και δύο παιδάκια στο Νηπιαγωγείο. Το ένα από αυτά είναι παιδί της αναπληρώτριας δασκάλας, της Ιωάννας Πάντα.

Η Ιωάννα είχε έρθει κάποτε στο νησί ως αναπληρώτρια, γνώρισε εδώ το σύζυγό της, δημιούργησαν μια όμορφη οικογένεια με τρία μικρά παιδάκια.  Και σήμερα βρίσκεται ξανά στην Ηρακλειά μόνιμη πια με οργανική θέση στη Νάξο. Και μιλά για τη δυσκολία να μεγαλώνει ένα παιδί χωρίς φίλους το χειμώνα. «Σήμερα το σχολείο είναι ουσιαστικά δύο οικογένειες. Ένα κοριτσάκι στο Δημοτικό και δύο παιδιά στο Νηπιαγωγείο. Το ένα είναι δικό μου». Και συνεχίζει: «Κάθε χρόνο όλα αλλάζουν. Ανάλογα με τις συνθήκες και τις ανάγκες. Τίποτα δεν είναι σίγουρο».

Η Ιωάννα μεγάλωσε στην Καρπερή Σερρών. Και κάθε φορά που ακούει τις ιστορίες του συζύγου της για τα ανέμελα παιδικά του χρόνια στο νησί, θυμάται κι εκείνη τα δικά της παιδικά χρόνια στο χωριό των Σερρών. «Σχολείο, μαθήματα και μετά ατελείωτο παιχνίδι και ποδήλατο μέχρι το βράδυ.. Σαφώς με αρκετά περισσότερα παιδιά.  Έτσι είναι και η καθημερινότητα των παιδιών εδώ, ζουν ανέμελα. Παίζουν ελεύθερα χωρίς άμεση γονική εποπτεία, λύνουν προβλήματα, τσακώνονται και τα ξαναβρίσκουν, παίζουν ποδόσφαιρο και όλα τα παιχνίδια.. Γυρίζουν όλο το νησί, ψαρεύουν στην παραλία, στο λιμάνι.. Τρώνε καλά, κοιμούνται καλά. Δεν έχουν άγχος να προλάβουν κάθε δραστηριότητα, να τρέξουν για το σχολείο, να μη βρίσκει ο μπαμπάς να παρκάρει, να τρέχουν όλοι μαζί σε ένα κυνήγι ήδη από πολύ μικρή ηλικία..».  Μας λέει η Ιωάννα.

Στο ερώτημα αν θα μείνουν και του χρόνου, η απάντηση δεν είναι καθαρή: «Ο μεγάλος μου θα πάει πρώτη Δημοτικού και το μικρό θα είναι εντελώς μόνο του στο Νηπιαγωγείο. Πόσο φυσιολογικό είναι να είναι ένα παιδί μόνο του;»

Το σχολείο της Ηρακλειάς είναι καινούριο, χτισμένο το 2014 και πλήρως εξοπλισμένο.  Η κοινότητα αλλά και η ιδιωτική πρωτοβουλία στηρίζει τα μικρά νησιά των Κυκλάδων. «Θα φύγω με πόνο ψυχής αν χρειαστεί. Κανείς δεν θέλει να φύγει από τον τόπο του. Αλλά δεν μπορείς να αφήσεις ένα παιδί μόνο του. Πρέπει να σκεφτείς και το μετά. Πώς θα προσαρμοστεί όταν πάει σε μεγαλύτερο σχολείο; Όταν έχει μάθει να είναι μόνο του; Όσο μεγαλώνουν τα παιδιά έχουν ανάγκες. Και όταν χάνουν τους φίλους τους, δεν θέλουν να μείνουν πίσω». Τελειώνει η Ιωάννα.

Το στοίχημα για το κράτος είναι να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις ώστε όσοι θέλουν να μείνουν στον τόπο τους, να μπορούν πραγματικά να το κάνουν. Το στοίχημα δεν είναι πια τι λέγεται — είναι αν και πότε θα γίνει κάτι στην πράξη.

Μέχρι να γίνουν όμως όλα αυτά, ας φωτίσουμε με εικόνες και χρώμα τα μικρά μας σχολεία. Όσοι συγγράφεις επιθυμούν να στείλουν στο Σχολείο της Ηρακλειάς το βιβλίο τους και να ζήσουν με τους μικρούς μαθητές του νησιού μια διαδικτυακή δράση-ανάγνωσηςτου παραμυθιού τους,  ας επικοινωνήσουν μαζί μας για να τους φέρουμε σε επαφή. Όσα θα πάρετε από μια τέτοια επικοινωνία σίγουρα θα είναι πολλά περισσότερα.