Εκπαίδευση με ψυχή: Το σχολείο της Φολεγάνδρου που ενώνει το νησί
Το νησί της Φολεγάνδρου, το μικρό νησί των Κυκλάδων, βρίσκεται ανάμεσα στη Σίκινο και τη Μήλο, και πολύ κοντά από τη Σαντορίνη. Η Φολέγανδρος είναι ακριβώς αυτό που υποδηλώνει το όνομά της: Μία Πετρώδης Γη – «phelekgundari», όπως αλλιώς ονόμαζαν στην αρχαιότητα τη Φολέγανδρο οι ξακουστοί στον κόσμο έμποροι, Φοίνικες.
Με το τέλος της τουριστικής περιόδου, οι ρυθμοί στο μικρό νησί αλλάζουν. Κυριαρχεί η ηρεμία και η φύση. Τα χρώματα μεταλλάσσονται. Οι ήχοι της θάλασσας και του αέρα αποκτούν «δύναμη» και παρουσία. Κι εκεί, ανάμεσα σε έναν βράχο και το άγριο τοπίο, αναπτύσσεται και εξελίσσεται μια μικρή κοινότητα ανθρώπων.
Και όπως συμβαίνει σε κάθε μικρό τόπο, έτσι και στη Φολέγανδρο, το σχολείο είναι αυτό που δίνει ζωή και χρώμα στην καθημερινότητα μιας ολόκληρης κοινότητας.
Το Δημοτικό Σχολείο Φολεγάνδρου, έχει μια ιδιαιτερότητα. Ποια είναι αυτή; Το Δημοτικό σχολείο «μοιράζεται» σε δύο μικρά ιστορικά κτίρια του νησιού. Η Α’ και Β’ δημοτικού στεγάζεται στο Δημοτικό Σχολείο της Άνω Μεριάς. Και οι υπόλοιπες τάξεις στο Δημοτικό σχολείο της Χώρας. Ο δήμος Φολεγάνδρου γνωρίζοντας καλά πόσο σημαντική είναι η ύπαρξη και διατήρηση ανοιχτών σχολείων στους μικρούς οικισμούς του νησιού. Δεν κλείνει σχολείο-κτίριο αντιθέτως, φροντίζει ώστε να μείνουν ζωντανά.
Η ιστορία…
Το κεντρικό κτήριο του Δημοτικού Σχολείου Φολεγάνδρου, που βρίσκεται στη Χώρα, κατασκευάστηκε στις αρχές του 20ού αιώνα, με την ολοκλήρωσή του να τοποθετείται μεταξύ 1907 και 1909. Το κτήριο αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα της δημόσιας αρχιτεκτονικής των αρχών του 20ού αιώνα, με λιτή αλλά επιβλητική μορφολογία.
Αναγνωρίζοντας την αρχιτεκτονική του σημασία, το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού έχει χαρακτηρίσει το κτήριο ως μνημείο, και έχει ενταχθεί στο Αρχαιολογικό Κτηματολόγιο, καθώς θεωρείται σημαντικό τεκμήριο της ιστορικής και πολιτισμικής ταυτότητας της Φολεγάνδρου.
Τόσο το κεντρικό κτήριο στη Χώρα όσο και το παράρτημα στην Άνω Μεριά έχουν ηλικία άνω των 100 ετών και εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται για εκπαιδευτικούς σκοπούς, αποτελώντας ζωντανά κύτταρα της τοπικής κοινωνίας. (Πηγή πληροφοριών : Αρχεία Δημοτικού Σχολείου Φολεγάνδρου).
φωτογραφία του κ. Ανάργυρου Δεκαβάλλα, Το Δημοτικό σχολείο Φολεγάνδρου. Όπως το αποτύπωσε με τον φακό του.
Το Δημοτικό Σχολείο της Άνω Μεριάς
«Το σχολείο της Χώρας ανακαινίστηκε πρόσφατα, το 2023, και είναι πλήρως εξοπλισμένο, συνδυάζοντας την παράδοση με τη σύγχρονη εκπαίδευση. Στο πρώτο μητρώο του σχολείου Άνω Μεριάς που έχω στα χέρια μου, αναγράφονται 53 μαθητές το 1926. Παλαιότερα, πριν ανεγερθεί το κτίριο, τα παιδιά έκαναν μάθημα σε σπίτια που νοίκιαζαν οι γονείς ή ακόμα και σε εκκλησίες. Εικόνες που δείχνουν πόσο βαθιά ριζωμένη είναι η αξία της παιδείας στο νησί.
Σήμερα, οι μαθητές του δημοτικού μας σχολείου είναι 16, όμως έρχεται μια γερή φουρνιά παιδιών από το νηπιαγωγείο τα επόμενα χρόνια — γεγονός που γεμίζει χαρά και αισιοδοξία. Η απόφαση να συνεχίσουμε να λειτουργούμε και στα δύο κτίρια δεν είναι μόνο λειτουργική· κρατά ζωντανά τα σχολεία, τους οικισμούς και κυρίως τις παιδικές φωνές που δίνουν ζωή σε κάθε γωνιά της Φολεγάνδρου». Μας λέει στο Humanstories.gr η Νικολέττα Χαραλαμπόγλου, Εκπαιδευτικός και Διευθύντρια – Προϊσταμένη του Δημοτικού Σχολείου Φολεγάνδρου. Η Νικολέττα θα μας ξεναγήσει στο σχολείο της, αλλά και στις γειτονιές της Φολεγάνδρου. Ελάτε να τη γνωρίσουμε.
η Νικολέττα Χαραλαμπόγλου, Εκπαιδευτικός και Διευθύντρια – Προϊσταμένη του Δημοτικού Σχολείου Φολεγάνδρου. (φωτογραφία του κ. Ανάργυρου Δεκαβάλλα )
Η Νικολέττα κατάγεται από ένα πολύ μικρό χωριό των Σερρών, την Κρηνίδα, στον ιστορικό Δήμο Αμφίπολης. Από μικρή της άρεσε να παίζει τη «δασκάλα». Μάζευε τα παιδιά του χωριού και τους δίδασκε χορούς που παρουσιάζανε στις εκδηλώσεις.
Η Νικολέττα Σπούδασε στο Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης και συνέχισε με Αγγλική Γλώσσα και Φιλολογία. «Ολοκλήρωσα Μεταπτυχιακό στη Διδασκαλία της Αγγλικής ως Ξένης/Διεθνούς Γλώσσας και εξειδικεύτηκα στην Ειδική Αγωγή» λέει και συνεχίζει… «γιατί πιστεύω βαθιά πως ο εκπαιδευτικός οφείλει να εξελίσσεται διαρκώς. «Το κάθε παιδί είναι μοναδικό· φτάνει να βρεθεί ο εκπαιδευτικός που θα το εμπνεύσει, θα το στηρίξει και θα το οδηγήσει να ονειρευτεί».
Τα πρότυπα
«Μεγαλώνοντας, είχα το πιο όμορφο πρότυπο μέσα στο ίδιο μου το σπίτι. Τη μητέρα μου, καθηγήτρια Αγγλικών και Γερμανικών. Τη θυμάμαι πάντα να διδάσκει με μεράκι, υπομονή και αγάπη. Από εκείνη έμαθα πως το σχολείο δεν είναι απλώς χώρος μάθησης, αλλά χώρος ψυχής.
Όταν ήρθα στη Φολέγανδρο, στον Αγιασμό, είπα στους γονείς: «Κατάγομαι από ένα μικρό χωριό των Σερρών, μα τίποτα δεν με σταμάτησε να κυνηγήσω τα όνειρά μου. Έτσι και τα παιδιά αυτού του τόπου μπορούν να τα καταφέρουν».
Κι έτσι ξεκίνησε το μαγικό μας ταξίδι εδώ — σε ένα μικρό σχολείο με μεγάλη καρδιά και δυνατή φωνή».
φωτογραφικό υλικό του κ. Ανάργυρου Δεκαβάλλα, ο οποίος με τον φακό του έχει αποτυπώσει με μοναδικό τρόπο τη γοητεία του νησιού.
Ο διορισμός στη Φολέγανδρο
«Όταν ήρθε ο διορισμός μου στη Φολέγανδρο, ήμουν ειλικρινά διστακτική. Όμως, από τη στιγμή που έφτασα στο νησί και είδα το παλιό πετρόχτιστο σχολείο, ένιωσα πως αυτός ο τόπος κρύβει έμπνευση. Η ηρεμία, οι άνθρωποι, τα παιδιά — όλα σε καλούσαν να δημιουργήσεις. Θυμήθηκα τα δικά μου μαθητικά χρόνια σε μια μικρή κοινωνία και είπα μέσα μου: «εδώ ανήκω».
Από τον πρώτο κιόλας μήνα, μαζί με τους μαθητές, τους συναδέλφους μου, τον Δήμο και με την αμέριστη στήριξη του Συλλόγου Γονέων, ξεκινήσαμε δράσεις, συνεργασίες και δημιουργίες. Δημιουργήσαμε το blog του σχολείου μας, γιατί θέλαμε η φωνή της Φολεγάνδρου να ταξιδέψει μακριά — να δείξει πως ακόμα και ένα μικρό σχολείο σε ένα νησί μπορεί να παράγει φως, ιδέες και έμπνευση.
Τα παιδιά είναι έτοιμα για αυτό το ταξίδι· έχουν δίψα για μάθηση, συμμετέχουν με ενθουσιασμό σε κάθε δράση και νιώθουν περήφανα που το σχολείο τους έχει φωνή. Κι εγώ, κάθε μέρα, νιώθω πως μαθαίνω μαζί τους ξανά τη χαρά της δημιουργίας. Άλλωστε, η δημιουργία για εμένα είναι τρόπος ζωής». Μας λέει η Νικολέττα.
Η καθημερινότητα στη Φολέγανδρο
«Η Φολέγανδρος έχει ζωή από την άνοιξη μέχρι τα τέλη Οκτωβρίου. Μετά, το νησί ησυχάζει. Ο Νοέμβριος φέρνει μια γλυκιά παύση. Τα περισσότερα μαγαζιά κλείνουν και οι άνθρωποι βρίσκουν ξανά τον χρόνο να συναντηθούν στα καφενεία, να μιλήσουν, να θυμηθούν. Είναι η εποχή της γαλήνης αλλά και της δημιουργίας.
Για εμάς τους εκπαιδευτικούς, το 24ωρο δεν φτάνει! Είμαι Διευθύντρια- Προϊσταμένη, δασκάλα και δημιουργός μαζί — και κάθε μέρα νιώθω ευγνωμοσύνη. Η Φολέγανδρος μάς έχει αγκαλιάσει όλους με απλότητα και αγάπη. Στο σχολείο δεν υπάρχει «ρουτίνα»· κάθε μέρα είναι μια νέα ευκαιρία για δράση, χαμόγελα και φως.
Οι μαθητές μας συμμετέχουν με ενθουσιασμό σε φιλαναγνωσία, μαγειρική, χορό, ζούμπα, εκδρομές και συνεργασίες με τον Δήμο και τον Σύλλογο Γονέων. Ήδη ετοιμάζουμε τη χριστουγεννιάτικη θεματική εβδομάδα μας, γεμάτη χαρά και εκπλήξεις — που φυσικά θα μοιραστούμε και στο blog του σχολείου αλλά και άλλες πολλές δράσεις που αφορούν όχι μόνο το σχολείο αλλά και την κοινωνία ολόκληρης της Φολεγάνδρου. Κάθε μέρα, τα παιδιά ρωτούν τι ετοιμάζουμε… και αυτό το βλέμμα της ανυπομονησίας είναι η πιο όμορφη ανταμοιβή».
Ξενάγηση από μία εκπαιδευτικό στις Γειτονιές της Φολεγάνδρου
«Δυσκολεύομαι να διαλέξω αγαπημένο σημείο στο νησί — όλα έχουν τη δική τους μαγεία. Λατρεύω τη θέα του σχολείου από την Πούντα, το ηλιοβασίλεμα από την Παναγιά, τις βόλτες στο Κάστρο και ανυπομονώ για τη γιορτή του Αγίου Νικολάου, όπου θα πάμε με καραβάκι και μουσική στην εκκλησία του. Είναι στιγμές που σε γεμίζουν ζωή».
Φωτογραφία: Ανάργυρου Δεκαβάλλα, ο οποίος με τον φακό του έχει αποτυπώσει με μοναδικό τρόπο τη γοητεία του νησιού. Η Παναγιά με ηλιοβασίλεμα.
Το Δημοτικό Σχολείο Φολεγάνδρου έχει φέτος τρεις εκπαιδευτικούς από τη Βόρεια Ελλάδα και δεκαέξι μαθητές που δίνουν καθημερινά ζωή σε ένα ιστορικό σχολείο. Η Α’ και Β’ τάξη του δημοτικού έχουν 8 μαθητές. Η Γ’ τάξη τέσσερις μαθητές και η Ε’ και η Στ’ τάξη τέσσερις μαθητές. Στόχος της φετινής χρονιάς είναι για τους εκπαιδευτικούς να κρατήσουν το σχολείο τους ανοιχτό στην κοινωνία. Οι εκπαιδευτικοί επιδιώκουν μια χρονιά με δράσεις για τους μαθητές τους αλλά και για τους κατοίκους του νησιού. Δράσεις που ενώνουν το νησί, τους ανθρώπους και τη σχολική κοινότητα.
«Θέλουμε να δώσουμε στα παιδιά φτερά να ονειρεύονται και ρίζες να αγαπούν τον τόπο τους. Γιατί εδώ, σε ένα μικρό νησί του Αιγαίου, η εκπαίδευση έχει καρδιά — και αυτή χτυπά δυνατά. Από το μικρό νησί του Αιγαίου, το Δημοτικό Σχολείο Φολεγάνδρου στέλνουμε ένα μήνυμα — «Εδώ, η εκπαίδευση δεν είναι απλώς γνώση· είναι ψυχή, φως και μοίρασμα. Γιατί ακόμη και το μικρότερο σχολείο μπορεί να φωτίσει τον κόσμο.
Με όραμα, δημιουργικότητα και αγάπη για τον τόπο, ένα σχολείο ανοιχτό στην κοινωνία — γεμάτο φως, ελπίδα και φωνές παιδιών που ονειρεύονται». Τελειώνει η Νικολέττα.
Μπορείτε να γνωρίσετε καλύτερα το σχολείο της Φολεγάνδρου μέσα από το blog του σχολείου
https://dhmotikosxoleiofolegandrou.blogspot.com/
